Yarım Kalan Portre

Elif, pencereden dışarı sızan İstanbul’un gri sabahına bakarken, bir elinde soğumuş kahvesi, diğer elinde yirmi yıl öncesine ait soluk bir fotoğraf tutuyordu. Fotoğrafta, saçları dağınık, yedi yaşlarında bir oğlan çocuğu, kocaman, muzip bir gülümsemeyle kameraya bakıyordu. Küçük kardeşi Can. Elif o gün on yaşındaydı ve bu fotoğraf, kayıp anılarının, çözülmemiş düğümlerinin, bir ömür sürecek suçluluk duygusunun somutlaşmış haliydi. Takvimler 1999 yazını gösterdiğinde, Bayrampaşa’daki bir lunaparkta, kalabalık bir bayram gününde, Can, Elif’in bir anlık dalgınlığı sonucu kalabalığın içinde kaybolmuştu. O günden sonra, adı her geçtiğinde annesinin gözlerinde biriken yaşlar, babasının omzundaki sessiz çöküş ve Elif’in kendi içindeki boşluk hiç dolmadı. Yirmi yıl, bir insanın yüzünü değiştirmeye, anıları silmeye, yeni kimlikler yaratmaya yetecek kadar uzun bir süreydi, ama Elif’in kalbindeki yara ilk günkü tazeliğini koruyordu.

O, sıradan bir grafik tasarımcıydı. Renklerin ve çizgilerin dünyasında, kendi hayatının gri tonlarını dengelemeye çalışıyordu. Evinin duvarları, kendi çizdiği, çoğu zaman hüzünlü figürlerle doluydu. Can’ın hayali, her tuvalinde, her eskiz defterinde bir gölge gibi gezinirdi. Özellikle de bir çift mavi kuşun, elinde küçük bir rüzgar gülüyle gökyüzüne uzanan bir çocuğa eşlik ettiği o eskiz… Bu, Can’ın kaybolmadan önceki son çizimiydi. Küçük bir kağıt parçasına, kendince mavi kuşlar ve bir çocuk çizmiş, tam ortasına da o yılki bayramda almayı çok istediği rüzgar gülünü kondurmuştu. O çizim, annesi Ayşe’nin bir kutuda sakladığı, kayıp oğlundan kalan tek somut eserdi.

Elif, o sabah kahvesini bitirip işe hazırlanırken, içindeki o tanıdık sızıyla boğuştu. Bugün cuma akşamıydı ve her cuma olduğu gibi annesini ziyaret edecekti. Annesi, babasının vefatından sonra iyice içine kapanmış, Can’ın odasını hala ilk günkü gibi koruyarak adeta zamanı dondurmuştu. Elif, annesinin bu saplantısına karşı gelmek yerine, onu anlamaya çalışırdı. Zira onun için de Can, sadece bir çocukluk anısı değil, aynı zamanda bir gelecek, bir umut, bir tamamlanmamış hikayeydi.

İş çıkışı annesine uğramadan önce, kentsel dönüşüm projesiyle yıkılacak eski semtlerinden geçmeye karar verdi. Belki de bu, Can’ın hatırasına son bir veda olacaktı. Dar sokaklar, cumbalı evler, çocukluk anılarını fısıldayan her köşe… Gözleri, yıkım kararı çıkmış, demir parmaklıkları paslanmış, harap bir anaokulu bahçesine takıldı. Çocukken Can’la beraber oynamışlardı orada. Eskiden rengarenk olan duvarlara, şimdi solmuş, yamulmuş graffitiler çizilmişti. Tam oradan geçerken, bir duvarın üzerinde tuhaf bir detay dikkatini çekti. Duvara spreyle çizilmiş bir graffitide, uçan iki mavi kuş figürü vardı. Tıpkı Can’ın o son çizimindeki gibi, o kendine özgü, biraz naif ama çarpıcı tarzıyla. Elif’in kalbi hızla çarpmaya başladı. Bu sadece bir tesadüf müydü? Mavi kuşlar İstanbul duvarlarında sıkça görülen bir motif değildi ki. Üstelik bu kuşlar, Can’ınkilerle aynı gaga yapısına, aynı kuyruk detayına sahipti. Mantığı “saçmalama” dese de, içgüdüleri onu daha yakından bakmaya zorladı. Spreyle çizilen bu graffitinin hemen altında, küçük bir imza vardı: “Baran”.

Birkaç gün boyunca, o mavi kuşlar Elif’in zihnini kemirdi. İşyerinde bile dikkatini toplayamıyor, internette “Baran graffiti sanatçısı”, “mavi kuş motifleri” gibi anahtar kelimelerle araştırma yapıyordu. Sonunda, küçük bir yerel sanat bloğunda Baran adında genç bir sanatçının semt atölyelerinde gönüllü dersler verdiğini ve kendine özgü “mavi kuş” motifleriyle tanındığını öğrendi. Atölye, semt merkezinde, Elif’in oturduğu yere pek de uzak değildi.

Kalbindeki kuşku ve umut karışımı bir duyguyla, bir cumartesi öğleden sonra atölyenin yolunu tuttu. İçeri girdiğinde, yaşları 7 ila 15 arasında değişen bir grup çocuğun fırçalarının başında hararetle çalıştığını gördü. Ortalarında, uzun boylu, esmer, yüz hatları tanıdık ama bir o kadar da yabancı bir genç adam duruyordu. Parmaklarının ucunda, bir çocuğun kağıdına eğilmiş, sabırla bir detay düzeltiyordu. Tam o anda, genç adam başını kaldırdı ve gözleri Elif’le kesişti. Masmavi gözler. Can’ın gözleri gibi. Elif’in nefesi kesildi.

“Yardımcı olabilir miyim?” diye sordu genç adam, sesi derin ama nazikti.
Elif kekeleyerek, “Ben… ben buradaki kurslarla ilgili bilgi almak istemiştim,” dedi, sesinin titremesine engel olamayarak.
“Tabii, buyurun,” dedi genç adam, Elif’i boş bir masaya yönlendirirken. “Ben Baran.”
Elif, “Elif,” diye karşılık verdi, el sıkışırken. Baran’ın eli, çocukken tuttuğu o küçük, tombul ele benzemiyordu elbette, ama parmak uçlarında tuhaf bir hassasiyet vardı. Elif dikkatini toplamakta zorlanıyordu. Baran’ın yüzünde, Can’ın o muzip gülümsemesinin izleri, büyümüş, olgunlaşmış hali belirgin bir şekilde duruyordu. En çok da elmacık kemiklerindeki o hafif çukurlar…

“Ne tür bir kurs düşünüyordunuz?” diye sordu Baran.
“Aslında… ben bir ressam arıyordum,” dedi Elif, konuyu açmaya çalışarak. “Duvarlardaki bazı graffitilerinizi görmüştüm. Mavi kuşlar…”
Baran’ın yüzünde bir gülümseme belirdi. “Evet, onlar benim imzamdı diyebiliriz. Çocukluğumdan kalma bir motif. Hep mavi kuşlar çizerdim.”
Elif’in kalbi kulaklarında atıyordu. “Neden özellikle mavi kuşlar?”
Baran gözlerini çocuklara çevirdi, sanki o anı düşünüyordu. “Pek emin değilim. Sanki bir tür özgürlüğü, belki de bir yere ait olma arayışını temsil ediyorlar benim için. Çok küçükken çizdiğim ilk şeylerden biriydi sanırım. Benimle birlikte büyüdü.”
Elif’in zihninde şimşekler çakıyordu. “Peki ya rüzgar gülü?” diye sordu, umutsuz bir denemeyle.
Baran şaşkınlıkla Elif’e döndü. “Rüzgar gülü mü? Bunu kimden duydunuz? Graffitilerimde hiç rüzgar gülü kullanmadım.”
“Hayır, sadece… aklıma geldi,” dedi Elif, geri adım atarak. Çok hızlı gitmişti. “Küçükken ben de rüzgar gülü çizmeyi severdim.”

O gün Baran’la sadece kısa bir sohbet edebildi. Ama o kısacık zaman diliminde, Elif’in zihninde şüpheler birer birer kanıta dönüşmeye başlamıştı. Baran’ın mimikleri, duruşu, hatta konuşma tarzındaki bazı vurgular, Can’ın hayaliyle inanılmaz bir şekilde örtüşüyordu. Ayrılırken, Baran’ın atölyedeki panoda asılı bir kara kalem portresine takıldı gözü. Portre, yaşlı bir kadına aitti. Kadının bakışları hüzünlüydü ama yüzünde şefkatli bir gülümseme vardı. Altında da “Evlatlık Edindiğim Annem, Ayten Hanım” yazıyordu. Bu bilgi, Elif’in beyninde buz gibi bir rüzgar estirdi. Evlatlık edinilmiş…

Günler, Elif için bir labirente dönüşmüştü. Baran’ın hikayesini, hayatını araştırmaya başladı. Sosyal medya hesaplarından, atölye çalışanlarından edindiği bilgilerle küçük Can’ın izini sürmeye çalıştı. Baran’ın çocukluk fotoğraflarını buldu. On iki yaşında bir çocuk. Gözleri, Elif’in elindeki soluk fotoğraftaki küçük Can’ın gözlerinin tıpatıp aynısıydı. Ama fotoğraflarda hep farklı bir soyadı, farklı bir hikaye vardı. Annesi Ayten Hanım ve babası Salih Bey. Baran’ın kendi anlattığına göre, yedi yaşındayken kendisini bir çocuk esirgeme kurumunun kapısına bırakılmış bulmuşlar. Kim olduğunu, ailesini hatırlamıyordu. Sadece o mavi kuşları ve bir rüzgar gülünü hayal meyal hatırladığını söylemişti bir keresinde. Rüzgar gülü… Elif’e söylemediği detay.

Bir hafta sonra, Elif elinde o soluk fotoğrafla, kalbi ağzında atarak tekrar Baran’ın atölyesine gitti. Baran, dersi bitirmiş, çocukları uğurluyordu.
“Baran, seninle özel bir şey konuşmam lazım,” dedi Elif, sesi ciddiyetten titriyordu.
Baran, Elif’in yüzündeki ifadeyi görünce endişelendi. “Buyurun, dinliyorum.”
Elif, Can’ın fotoğrafını uzattı. “Bu çocuğu tanıyor musun?”
Baran fotoğrafı eline aldı. Küçük Can’ın gözleri, onun gözleriyle buluştu. Yüzünde bir şaşkınlık, sonra hafif bir rahatsızlık belirdi. “Hayır, tanımıyorum. Neden sordunuz?”
“Bu benim kardeşim,” dedi Elif. “Can. Yirmi yıl önce bir lunaparkta kayboldu. Yedi yaşındaydı.”
Baran’ın yüzü bembeyaz oldu. “Ben… ben yedi yaşındayken çocuk esirgeme kurumuna bırakılmıştım.”
“Biliyorum,” dedi Elif, gözleri dolarken. “Ve sen… sen benim kardeşime çok benziyorsun. Gözlerin, o elmacık kemiklerin… ve o mavi kuşlar. Rüzgar gülü…”
Baran elindeki fotoğrafı sıktı. “Bu… bu imkansız. Benim bir ailem var. Onlar benim gerçek ailem.”
“Belki de öyle değillerdir Baran,” dedi Elif. “Belki de sadece seni büyüten ailelerdir. Gerçek ailen… biziz.”
Baran hızla başını salladı. “Hayır. Ben adımı, her şeyimi biliyorum. Bu bir hata olmalı.”
“Peki ya bir doğum lekesi?” diye sordu Elif, son bir umutla. “Can’ın sağ bacağında, dizinin hemen altında, küçük bir hilal şeklinde doğum lekesi vardı.”
Baran’ın yüzündeki kan çekildi. Eli istemsizce sağ bacağına gitti. Gözleri büyüdü. Elif, bu tepkinin doğru olduğunu anladı.

“Baran,” dedi, sesi hıçkırıkla kesiliyordu. “Can… sensin.”
Baran olduğu yere çöktü, elleriyle başını tuttu. İçinden yükselen, anlamsız, parça parça görüntüler… Lunaparkın gürültüsü, renkli ışıklar, bir elin kayboluşu… Ve sonra, yalnızlık, yabancılık hissi. Adını değiştiren insanlar, yeni bir ev, yeni bir hayat. Unutmak istediği, bastırdığı her şey şimdi bir sel gibi zihnine doluyordu. Elif’in sesini, onun anlattığı bir masalı, küçük bir ninninin ezgisini hatırladı. Gözleri yaşlarla doldu.
“Ağabey,” diye fısıldadı Elif, bu kelimeyi yirmi yıldır ilk kez duymuştu. “Beni hatırlıyor musun? Lunaparkta… o gün…”
Baran titrekçe başını kaldırdı. Gözleri yaşlıydı ama içinde bir ışık yanıyordu. “Elif abla…” dedi, sesi zar zor duyuluyordu. “Ben… ben seni hatırlıyorum. Kırmızı bir tokan vardı. Ve hep bana masal okurdun.”
Elif, Baran’a sarıldı, yılların özlemi, acısı ve umudu bu kucaklaşmada eridi. İkisi de sessizce hıçkırıyor, kaybolan yirmi yılın yükünü hafifletmeye çalışıyorlardı.

Birkaç gün sonra, Ayşe Hanım’ın evinin kapısı çaldığında, Ayşe Hanım kapıyı açmaya çekindi. Elif’in yüzündeki heyecan ve arkasındaki yabancı genç adamın siluetini gördüğünde kalbi ağzına geldi.
“Anne,” dedi Elif, sesi titreyerek. “Sana birini getirdim.”
Baran, kapıda durmuş, Ayşe Hanım’ın yaşlı, yorgun ama hala umut dolu gözlerine bakıyordu. Gözlerinin kenarları kırışıklıklarla dolu, saçları bembeyazdı. Ama bakışları… o bakışlar, Baran’ın çocukluk anılarında annesinin şefkatli bakışlarıydı.
“Anneciğim,” diye fısıldadı Baran, yirmi yıldır söylemediği bu kelime boğazına düğümlenmişti.
Ayşe Hanım’ın elindeki tepsi yere düştü, tıkırdayan fincan sesleri evin sessizliğini bozdu. Gözleri şaşkınlık, inanmazlık ve bir anda kabaran tarifsiz bir özlemle doluydu. Oğlunu, yirmi yıldır her gece rüyalarında gördüğü küçük Can’ı, şimdi karşısında büyümüş bir adam olarak görüyordu. Yüzündeki çizgiler, bir anlık şaşkınlıkla silindi, yerine gençliğindeki o tanıdık ifade yerleşti.
“Can’ım mı?” dedi, sesi zorlukla çıktı. “Benim Can’ım…”
Elleri titreyerek Baran’ın yüzüne uzandı, elmacık kemiklerini okşadı, saçlarını kavradı. O mavi gözlere baktı. Onu kucağına çekti, yılların acısı, bekleyişi, umutsuzluğu tek bir hıçkırıkta patladı.
“Oğlum… Benim oğlum…”
Baran, Ayşe Hanım’ın kollarında bir çocuk gibi ağlıyordu. Annesinin kokusu, teninin sıcaklığı, kaybolduğunu sandığı her şeyi geri getiriyordu. Elif de onlara katıldı, üçü birden, kaybolan yirmi yılın acısını ve yeniden bulunmanın sevincini yaşayarak birbirlerine sarıldılar.

Hikaye yeni başlıyordu. Yirmi yılın boşluğunu doldurmak, kayıp anıları yeniden inşa etmek, Baran’ın hayatındaki ‘evlatlık ailesine’ bu durumu açıklamak hiç de kolay olmayacaktı. Ama o gün, Ayşe Hanım’ın evinde, mavi kuşların özgürlüğe kanat çırptığı o yarım kalmış portre, tamamlanmaya başlamıştı. Can, artık Baran olarak, yeni bir hayatın eşiğindeydi, ailesiyle yeniden, eksiksiz bir başlangıç yapmaya hazırdı. Elif’in suçluluk duygusu yerini tarifsiz bir huzura bırakmış, Ayşe Hanım’ın bekleyişi nihayet sona ermişti. Yirmi yıl sonra, aile yeniden bir aradaydı; yorgun, yaralı ama umut dolu.