Sessiz Deklanşör

Ayşe, sabahın ilk ışıklarıyla uyanan şehrin aksine, kendi içindeki karanlık bir sessizliğe uyanırdı. Pencereden süzülen soluk ışık, masasının üzerindeki tozlu fotoğraf makinesinin silüetini ortaya çıkarırken, içinde biriken keder, paslı bir anahtar gibi kalbinin kilidini çevirmeye çalışırdı. Otuz yedi yaşındaydı. Yıllardır bir muhasebe ofisinde, rakamların soğuk dünyasında kaybolmuştu. Her gün aynı saatte uyanır, aynı caddeyi yürür, aynı hesap tablolarına bakar, sonra aynı otobüsle eve dönerdi. Hayatının, büyük bir özenle çekilmiş, ancak bir türlü tab edilmemiş gri bir fotoğraf albümü gibi olduğunu düşünürdü.

Bugün, Can’ın doğum günüydü. Küçük kardeşi Can. Küçükken astım teşhisi konulduğunda, onun küçücük bedeniyle birlikte, Ayşe’nin de çocukluk düşleri buharlaşıp gitmişti adeta. Ayşe o zamanlar on yedi yaşındaydı. Liseyi bitirmek üzere, gözleri parıldayan, elinde her daim babasının eski, körüklü fotoğraf makinesiyle dolaşan bir genç kızdı. Okul çıkışı soluğu parklarda, eski binaların avlularında alır, ışığın ve gölgenin dansını yakalamak için saatlerce beklerdi. Hayali, Güzel Sanatlar Fakültesi’ne girmek, dünyayı kendi kadrajından anlatmaktı. Annesi Fatma, “Kızım, fotoğrafçılıkla ne yapacaksın? Karnını nasıl doyuracaksın?” diye sorar, babası Ahmet ise, “Oğlan askere gitmeden bir kızımızı da yuvadan uçurmayalım,” diyerek konuyu kapatırdı. Ama Ayşe’nin içinde yanan ateş başkaydı.

Can’ın hastalığı, o ateşi küle çeviren, beklenmedik bir kasırga gibi gelmişti. Minik Can, nefes almakta zorlandığında, morarmış yüzüyle hastaneye kaldırıldığında, dünya Ayşe için durmuştu. Doktorlar pahalı ilaçlardan, uzun süreli tedaviden bahsediyor, anne ve babasının yüzündeki çaresizliği hiç unutamıyordu Ayşe. Ahmet Usta’nın terzi dükkanının kazancı, evin kirasına ve zar zor karınlarını doyurmaya yetiyordu. Annesi evlere temizliğe gidiyordu ama bu da yeterli değildi. Bir gece, annesiyle babasının fısıltılarını duymuştu Ayşe. “Nasıl öderiz Ahmet? Can’ım nefes alamazken ben nasıl uyurum?” Annesinin hıçkırıkları, Ayşe’nin kalbine bir bıçak gibi saplanmıştı.

Ertesi gün, Güzel Sanatlar Fakültesi başvuru formunu sessizce yırttı. Okul müdürü, “Ayşe, bu yetenekle burs bile alırdın, eminim,” dediğinde, dudaklarına acı bir tebessüm kondurdu. “Sağlık sorunlarım var hocam,” diye yalan söyledi. Aynı hafta, annesinin komşusu sayesinde, bir muhasebe ofisinde asgari ücretle iş buldu. Masasının üzerindeki eski fotoğraf makinesi, hayatının rafa kalkmış bir anısı gibi duruyordu artık. Onu bir daha hiç eline almadı. Almayı denediğinde parmakları titriyor, deklanşöre basacak gücü bulamıyordu. Sanki her karede, Can’ın çektiği her nefeste, kendi boğulan hayallerinin çığlıklarını duyacaktı.

Yıllar, göz açıp kapayıncaya kadar geçmişti. Ayşe, ofiste yükselmiş, maaşı artmıştı. Kazandığı her kuruşun büyük bir kısmını Can’ın tedavisine, özel derslerine, sonra da üniversite harçlarına harcadı. Can, ablasının desteğiyle, iyi bir üniversiteye girmiş, şimdi ise başarılı bir mühendis olmuştu. Hastalığından eser kalmamıştı. Ailesi gurur duyuyordu onunla. Ayşe’nin fedakarlığı? Onlar için Ayşe, “sorumlu abla,” “elinden geleni yapan kız evlat” idi. Hiçbir zaman, bir ressamın fırçasını bırakıp renksiz bir duvara boya vurması gibi bir fedakarlık olarak görmediler bunu. Can da minnettardı ama ablasının içindeki koca boşluğu hiç bilemedi. O, ablasının hayallerinden vazgeçtiğini değil, sadece “daha mantıklı” bir seçim yaptığını düşünmüştü. “Ablam akıllı kızdır, boş işlerle uğraşmaz,” derdi annesi. Ayşe bu sözleri duyduğunda, içindeki boşluk biraz daha büyürdü.

Can’ın doğum günü partisi için annesi aradığında, Ayşe her zaman olduğu gibi, “Akşam gelirim anne, işim var,” dedi. Aslında işi yoktu. Sadece, Can’ın etrafında pervane olan ailesini, onun başarılarıyla gurur duyan arkadaşlarını izlemek, kendi içindeki burukluğu daha da derinleştiriyordu. Kardeşinin her gülüşü, onun için bir zaferdi, ama aynı zamanda kendi içinde hiç iyileşmeyen bir yara gibiydi. Bazen, ofisten dönerken, genç bir çift görürdü sokakta. Biri diğerinin fotoğrafını çeker, gülerlerdi. Ayşe’nin içinden bir sızı geçerdi o an. Kendi gençliğini, kendi aşklarını, kendi çekmemiş karelerini düşünürdü. Birkaç kez, kendisiyle ilgilenen birileri olmuştu. Ama Ayşe, hep bir adım geri durmuştu. “Benim vaktim yok,” “Başımı kaşıyacak halim yok,” bahaneleriyle. Aslında, o vaktin içinde, Can için ayırdığı boş bir alan vardı. Hayatı, her an Can’ın bir ihtiyacı olacakmış gibi bir bekleme halinde geçmişti.

Akşam, annesinin zoruyla partiye gittiğinde, evin neşeyle dolup taştığını gördü. Can, yakışıklı bir genç adam olmuştu. Gözleri parlıyordu. Annesi Fatma, “Ah benim oğlum, ne günler gördük seninle, Allah’ım sana bin şükür,” diye Can’ın saçlarını okşuyordu. Babası Ahmet, elinde kadeh, Can’ın başarılarını anlatıyordu komşulara. Ayşe, bir köşede, elinde çay bardağıyla duruyordu. Gülümsemeye çalışıyor, insanların iyi niyetli sorularına kısa cevaplar veriyordu.

Tam o sırada, Can elinde kutusu özenle sarılmış bir hediye paketiyle Ayşe’nin yanına geldi. “Ablacım,” dedi, sesi içtenlikle titriyordu, “Senin için özel bir şey aldım. Bu kadar yıl, benim için yaptıklarını hiçbir zaman unutmadım. Ne yapsam az gelir ama umarım beğenirsin.” Ayşe’nin kalbi güm güm atmaya başladı. Neden bu kadar gerilmişti? Can’ın içtenliğine dayanamıyordu belki de.

Kutuyu açtığında, nefesi kesildi. İçinden çıkan, son model bir dijital fotoğraf makinesiydi. Simsiyahtı, parlak ve profesyonel görünüyordu. Kalbi, bu sefer acıyla değil, şaşkınlık ve biraz da korkuyla atıyordu. Can, Ayşe’nin tepkisini merakla bekliyordu. “Ablacım, hatırlıyor musun, çocukken elinden düşürmezdin fotoğraf makinesini? Ne kadar da güzel çekerdin! Şimdi, sonunda, tekrar başlayabilirsin. Hayallerini erteleme daha fazla.”

Ayşe’nin gözleri doldu. “Sonunda.” Bu kelime, bir kılıç gibi saplanmıştı kalbine. Sanki o, bugüne kadar hayallerini *istemediği* için ertelemiş gibiydi. Sanki onun seçimleri, tamamen kendisine aitmiş gibi. Oysaki, o “sonunda” kelimesi, koca bir ömrün, sessiz bir fedakarlığın, hiç söylenmemiş acıların üstünü örtüyordu.

“Can’ım, bu çok… çok pahalı olmalı,” diye mırıldandı. Sesini kontrol etmekte zorlanıyordu.
“Hiç önemli değil abla. Sen benim için neler feda ettin. Bu devede kulak bile değil. Söz ver bana, başlayacaksın yine. Benim için, kendi için.” Can’ın yüzündeki o samimi, o içten gülümseme… Ayşe ne diyeceğini bilemiyordu. Gözlerinin dolduğunu gören annesi geldi yanlarına. “Ne oldu kızım? Ne bu gözyaşları? Can’ın sana hediye almasına mı üzüldün yoksa?” dedi şakayla karışık. “Hayır anne,” dedi Ayşe, boğulurcasına. “Çok mutlu oldum.” Ama bu, en büyük yalanıydı.

Gece, herkes evine dağılmış, ev sessizliğe bürünmüştü. Ayşe, elinde yeni makineyle odasına döndü. Onu masasının üzerine, eski, tozlu makinesinin yanına koydu. İki makine, iki farklı hayatın, iki farklı Ayşe’nin sembolü gibi duruyordu karşısında. Biri, hiç yaşanmamış hayallerin paslanmış yadigarı, diğeri, artık çok geç kalmış bir başlangıcın parlak vaadiydi. Parmağını deklanşöre götürdü. Tık. Ses çıkmıyordu. Dijital makinelerin sessizliği, Ayşe’nin içindeki sesizliğe benziyordu. Bir an, Can’ın sözleri yankılandı kulaklarında: “Hayallerini erteleme daha fazla.” Ama ertelememişti ki. Feda etmişti. Sessizce, kimse bilmeden, kimse anlamadan feda etmişti.

Gözlerini kapattı. Zihnine, Can’ın o küçücük bedeniyle nefes almaya çalıştığı, annesinin çaresiz gözlerle ona baktığı anlar geldi. O an, o yirmi yıllık kararın kalbindeki yara olmasına rağmen, pişmanlık hissetmediğini fark etti. Can’ın bugünkü neşesi, annesinin yüzündeki huzur… Bütün bunlar, kendi içinde yaratılmış o boşluğa değmişti. O boşluk, Ayşe’nin sessiz zaferiydi. Kimsenin takdir etmediği, kimsenin alkışlamadığı, ama kendi içinde taşıdığı, eşsiz bir zafer.

Yeni fotoğraf makinesini eline aldı. Camdan, şehrin ışıklarına baktı. Parmakları deklanşöre kendiliğinden gitti. Bir tık. Bir tık daha. Ama bu sefer, deklanşöre bastığında, o kadar da acı hissetmedi. Belki de, bu yeni makine, geçmişi tab etmeyecekti. Belki de, hayatında ilk kez, sadece kendi gözünden, kendi için bir kare çekebilirdi. Belki de sessiz deklanşör, ona yeni bir dil öğretebilirdi. Göz ucuyla eski makinesine baktı. İçinden, “Affet beni,” diye fısıldadı. Sonra, makineyi omzuna astı. Belki yarın, belki bir gün, o sessiz deklanşör, Ayşe’nin içindeki sessizliğin dili olurdu. Ama bu dil, sadece ona ait olacaktı. Ve bu, ona yirmi yıl sonra gelen, acı tatlı bir özgürlük hissi veriyordu.