Hayatın Kıyısında

Elif, yıllardır alışageldiği monotonluğun içinde, ruhunun çürümeye yüz tuttuğunu hissettiği bir öğleden sonra, “Kadıköy Sanat Atölyeleri” tabelasının önünde durdu. Eşi Can’ın ona doğum gününde hediye ettiği dijital fotoğraf makinesi, kutusundan hiç çıkmamıştı. Hediye, Elif’in bir zamanlar tutkuyla bağlı olduğu fotoğrafçılık hevesine bir geri dönüş daveti miydi, yoksa Can’ın giderek uzaklaşan ilişkilerinde aradığı bir bahane miydi, Elif emin değildi. Ama o gün, içindeki boşluğun katlanılmaz ağırlığıyla, makineyi ve kursiyer kimliğini aldı. “Gizli Duyguları Yakalamak” başlıklı dersin ilk gününe, yıllar sonra ilk kez, içindeki kıpırtıyla karışık bir korkuyla adım attı.

Sınıf loştu, projektörden yansıyan siyah beyaz fotoğraflar duvarları süslüyordu. Elif, en arka sıraya ilişti, görünmez olmayı diledi. Kendini bildi bileli, bu kadar sıradan, bu kadar silik hissetmemişti. Evliliği, anneliği, işi… Hepsi birer görevden ibaretti. Ne Can’la paylaştıkları sıcak bir sohbet kalmıştı ne de kendi iç sesini duyacak bir an. Her şey birer alışkanlığa dönüşmüştü; Can’ın akşam eve geliş saati, ne yediği, ne izlediği. Elif’in varlığı, onun için sadece evin düzenini sağlayan bir unsurdu.

Dersin hocası, “Her fotoğraf bir hikaye anlatır,” dedi, sesinde insanı içine çeken bir tını vardı. “Ama en iyi hikayeler, kelimelerin bittiği yerde başlar. Gözlerinizle anlatın, ruhunuzla hissedin.” Gözleri, Elif’in gözleriyle buluştu. Elif, yıllardır kimsenin bakmadığı gibi, kimsenin göremediği gibi bakılan bir kadın olduğunu hissetti o an. Hocanın adı Bora’ydı. Otuzlu yaşlarının sonlarında, dağınık saçları, dikkatli bakışları ve samimi gülümsemesiyle, bir sanatçıdan çok bir hikaye avcısına benziyordu.

İlk dersler teknik ayrıntılarla geçti. Elif, deklanşöre bastıkça, objektiften gördüğü dünyanın aslında ne kadar farklı olduğunu keşfetmeye başladı. Eskiden gri olan her yer, şimdi renkli tonlara bürünüyordu. İlk başlarda Bora ile aralarındaki tek iletişim fotoğraf üzerineydi. Bir objenin kadrajlanması, ışığın kullanımı, enstantane hızı… Ama sonra, Bora’nın “En sevdiğiniz anıyı bir kareye sığdırın,” ödeviyle, Elif’in içine doğru bir yolculuk başladı. Fotoğrafın teknik dilinden, duyguların sessiz fısıltılarına geçtiler.

Bora, ders çıkışlarında ya da kahve molalarında Elif’in yanına gelir, onun fotoğraflarına farklı bir gözle bakardı. “Burada bir hüzün var,” derdi, Elif’in çektiği eski bir bankın fotoğrafına bakarak. “Yalnızlığın güzelliğini yakalamışsın.” Elif, Bora’nın her yorumunda, kalbinde yıllardır kilitli kalan bir odanın anahtarını bulduğunu hissederdi. Can, onun en basit duygusal açılımına bile sadece “Yine neye kafanı taktın?” diye karşılık verirken, Bora, onun fotoğraflarındaki gizli kederi bile okuyabiliyordu.

Bir akşam, kurs sonrası bir kahve dükkanında, yağmurun sesleri eşliğinde, Elif kendini hiç beklemediği bir sohbete kaptırmış buldu. Bora, kendi hayatından, hayallerinden, kırgınlıklarından bahsediyordu. Elif, Can’la evliliğinin yedi yılında, Can’ın iş hayatı dışında ne hayal ettiğini bile düşünmemişti. O an, bir yabancının hayatındaki detayların, kendi hayatındaki boşlukları doldurmaya başladığını fark etti. Bora’nın ona bakışı, onunla konuşması, onun içindeki uyuyan kadını uyandırıyordu. Gözlerinin içi gülüyordu, sesi daha coşkulu çıkıyordu. Eve döndüğünde Can’ın “Ne oldu, neşelisin bugün?” sorusu, bir sitemden çok bir sorgulama gibiydi. Elif, yalan söylemedi, ama tüm gerçeği de anlatmadı. “Kursta iyi vakit geçirdik,” dedi sadece.

Teknolojinin sunduğu kolaylıklar, gizli bir dünyanın kapısını aralıyordu. Bora, Elif’e çektiği fotoğraflarını gönderiyor, onun da göndermesini istiyordu. Başlangıçta sadece fotoğraf eleştirileriyle dolu olan mesajlar, zamanla kişisel itiraflara, günün yorgunluğuna, küçük sevinçlere dönüştü. Elif, Can yanındayken bile telefonunu elinden düşürmemeye başladı. Titreyen kalbi, her mesajla birlikte daha hızlı atıyor, yakalanma korkusuyla karışık bir heyecan onu esir alıyordu.

Bir gün, “Şehrin ritmi” konulu ödev için dışarıda çekim yaparken, Bora tesadüfen Elif’in yanına geldi. Birlikte Galata Köprüsü’nden geçtiler, simit yiyip martıları izlediler. Bora’nın elinin, Elif’in eline değdiği an, sanki tüm dünya durdu. Elektrik çarpmış gibi çekmedi elini Elif. Bir anlığına, o dokunuşun sıcaklığında kayboldu. Bu, sadece bir dokunuş değildi; yıllardır hissetmediği bir şefkat, bir yakınlaşmaydı. O gece eve döndüğünde, Can’ın uyuduğunu gördü. Yatağa uzandı, tavanı seyrederek, Can’a olan sevgisinin ne zaman bir alışkanlığa dönüştüğünü sorguladı. Can’ı seviyor muydu hala, yoksa sadece onunla birlikte yaşamaya alışmış mıydı? Kalbi Bora’nın adı geçtiğinde neden bu kadar hızlı atıyordu?

İlişkileri, görünmez iplerle birbirine bağlı iki insanın dansına dönüşmüştü. Gizli randevular, kurbanlık et pazarında alışveriş bahanesiyle kısa bir görüşme, kahve dükkanının en kuytu köşesinde çalınmış anlar. Her çalınan an, Elif’i hem dehşete düşürüyor hem de canlandırıyordu. Bir kez, bir kafeden çıkarken, Can’ın iş arkadaşı Zeynep’le burun buruna geldiler. Elif’in kalbi ağzına geldi. Zeynep gülümsedi, “Aaa Elif Hanım, ne hoş tesadüf! Bora Bey de mi sizinleydi?” dedi. Elif kekeledi, “Evet, fotoğraf kursundan, ödev üzerine konuşuyorduk.” Zeynep’in şüpheci bakışları Elif’in içini kemirdi. O günden sonra daha dikkatli oldular.

Elif aynadaki yansımasına baktığında, bambaşka bir kadın görüyordu. Gözlerinin feri geri gelmiş, yüzüne bir tebessüm yerleşmişti. Ama bu mutluluk, aynı zamanda ağır bir suçluluk yüküydü. Can, onun bu değişimini fark etmemiş gibiydi ya da fark etse bile yorum yapmıyordu. Bu durum, Elif’i hem rahatlatıyor hem de Can’a karşı duyduğu suçluluğu artırıyordu. Eğer Can onu gerçekten görseydi, bu değişikliğin nedenini sorgulardı belki. Ama Can, kendi dünyasında kaybolmuştu.

Bir akşam, Bora ona bir fotoğraf gönderdi. Fotoğrafta, Elif’in gizlice çektiği, Bora’nın kendisinin olduğu bir kare vardı. Altına da bir mesaj yazmıştı: “Benden kaçamazsın Elif. Tıpkı kalbimin senden kaçamadığı gibi.” Elif’in nefesi kesildi. Bu itiraf, ikisinin de bildiği ama konuşmaktan çekindiği gerçeği dile getiriyordu. Artık bir yol ayrımına gelmişlerdi. Bu ilişki, sadece masum bir arkadaşlık ya da flört olmaktan çıkmıştı.

Ertesi gün, Bora, buluştukları her zamanki kahve dükkanında Elif’e baktı, gözlerinde ciddi bir ifade vardı. “Elif,” dedi, sesi titriyordu. “Ben böyle devam edemem. Seninle olmak istiyorum, tamamen. Bu saklambaç oyununu kaldıramıyorum artık.” Elif’in boğazı düğümlendi. Yüzündeki ifade, onunla aynı acıyı paylaşıyordu. Kalbi Bora’yı seçiyordu, ruhu Bora’ya ait olmak istiyordu. Ama aklı, yıllardır kurduğu yuvasını, alışkanlıklarını, toplumun beklentilerini fısıldıyordu. Can… İyi bir adamdı Can. Belki ruhsuzdu ama kötü değildi. Elif, onu terk etmeyi düşündüğünde, korku dolu bir boşluğa düşüyor gibi hissetti.

Elif, o gece eve geldiğinde Can’ı salonda televizyon izlerken buldu. Can, her zamanki gibi, onu fark etmeden ekrana odaklanmıştı. Elif, kapının önünde durdu, Bora’nın sözleri kulaklarında yankılanıyordu. Can’ın sırtına baktı. Bu sırt, Elif’i yıllarca korumuş, güvende tutmuştu. Ama aynı zamanda, onu görünmez bir kafese hapsetmişti. İçinden bir ses, “Bora,” diye fısıldıyordu. Diğer ses ise, “Can, yuvan,” diye bağırıyordu.

Sabah uyandığında, Elif’in gözleri ağlamaktan şişmişti. Bir karar vermişti. Zor bir karardı, kalbini kanatacak bir karardı. Bora’ya mesaj attı: “Konuşmamız gereken önemli bir şey var. Kurs sonrası buluşabilir miyiz?”

Son görüşmeleri, boğazına dizilen yumrularla geçti. Bora’nın gözlerindeki umut, Elif’in sözleriyle birlikte yavaş yavaş söndü. “Yapamam, Bora,” dedi Elif, sesi bir fısıltıdan ibaretti. “Can’a bunu yapamam. Evliliğime, kendime… Bu kadar yıkıcı olamam.” Bora’nın yüzü kaskatı kesildi. “Yıkıcı olan nedir Elif? Yaşamak mı? Gerçekten sevmek mi?” Elif’in gözleri doldu. “Yalanlar üzerine kurulu bir mutluluk. Ben buna dayanamam. Belki de bu, sadece benim bir kaçışımdı, ruhumdaki boşluğu doldurma çabam.” Bora, Elif’in elini tuttu. “Benim için bir kaçış değildi Elif. Benim için bir başlangıçtı.” Elif gözlerini kaçırdı. “Biliyorum. Ama ben bu başlangıcı yapacak cesareti bulamıyorum. Hakkını helal et, lütfen.”

Elif, kahve dükkanından çıktığında, sanki tüm ışıklar sönmüş, dünya grileşmişti. Kalbi paramparçaydı, ama bir yandan da bir yükün altında eziliyordu. Eve döndüğünde, kapıdan içeri adım attı. Can, her zamanki gibi işten dönmüş, televizyon karşısında oturmuştu. Elif, salona girdi, derin bir nefes aldı. “Can,” dedi, sesi kararlıydı. Can, bakışlarını ekrandan ayırmadan mırıldandı, “Hı?” Elif, sessizce karşısındaki koltuğa oturdu. Elinde hala fotoğraf makinesi vardı. Bora’nın son zamanlarda ona öğrettiği gibi, kadrajına aldığı hayatın keskin bir detayı gibi hissetti kendini.

Can, sonunda televizyonu kapattı, Elif’e döndü. Gözlerinde ne bir şüphe ne de bir merak vardı, sadece alışıldık bir yorgunluk. “Ne oldu Elif?” diye sordu, sesi uykulu gibiydi. Elif, Bora ile geçirdiği her anı, onunla hissettiği o tarifsiz coşkuyu bir film şeridi gibi aklından geçirdi. Ardından, Can’la geçirdiği yılları düşündü. Bu adam, iyi bir adamdı. Ama Elif’in içindeki boşluğu asla dolduramayacak olan adamdı. Belki de Can’ın da kendine ait boşlukları vardı ve Elif bunu görmeye hiç zahmet etmemişti.

Elif, makineyi kucağına koydu, ellerini birleştirdi. “Can,” dedi, sesi boğuktu. “Konuşmamız gerekiyor. Bizimle ilgili.” Can’ın yüzünde hafif bir şaşkınlık belirdi. “Bizimle mi? Ne oldu ki?” Elif, onun bu tepkisine karşı kendini daha da yalnız hissetti. Aslında bir şeylerin olup olmadığını sorması bile yıllar almıştı.

“Ben,” diye başladı Elif, “ben bu son zamanlarda çok düşündüm. Bizim ilişkimiz hakkında. Nereye gittiğimizi, neler hissettiğimizi…” Can, sözünü kesti. “Elif, şimdi mi konuşacağız bunları? Çok yorgunum. Yarın işe gideceğiz.”

İşte buydu. Her zaman böyleydi. Onun yorgunluğu, onun işi, onun öncelikleri. Elif, Bora ile geçirdiği son anı hatırladı. Bora, onun her kelimesini can kulağıyla dinlemişti, sanki dünyanın en önemli sırrı onun dudaklarından dökülüyormuş gibi.

Elif, başını hafifçe yana eğdi. Gözlerini Can’ın yorgun yüzünde gezdirdi. Bora ile olan hikayesi bitmişti. Ama kendi hikayesi, Can ile olan hikayeleri, daha yeni başlıyordu. Yalanlar, aldatmalar sona ermişti belki. Ama geriye kalan, Elif’in içinde hala devam eden o keskin acıydı. Bora, ona hayatın kıyısında, uçurumun kenarında nasıl dans edileceğini öğretmişti. Şimdi ise, o uçurumun kenarından aşağı atlamayı reddetmişti. Geri dönmüştü. Ama geri döndüğü yer, artık eskisi gibi değildi. Ne kendisi aynı Elif’ti ne de gördüğü dünya.

Elif, gözünden akan bir damla yaşı usulca sildi. Can, ona dönük, ama aslında ona uzak bir şekilde oturuyordu. “Bugün kursun son dersiydi,” dedi Elif, daha çok kendi kendine konuşur gibi. Can, “Eee?” dercesine kaşlarını kaldırdı. Elif, makinesini yavaşça kaldırdı, kadrajını Can’a çevirdi. Deklanşöre bastı. Bir kare yakaladı. Can’ın yorgun yüzünü, televizyonun loş ışığında, onu fark etmeyen bakışlarını. Bu, bir aşkın bitişinin ya da bir evliliğin monotonluğunun fotoğrafı değildi. Bu, Elif’in, hayatta bir seçim yaptığının, o seçimin tüm ağırlığıyla yaşamak zorunda kalacağının, koca bir hiçliğin fotoğrafıydı. Ve o an anladı, bu çektiği kare, bir “gizli duygu” değil, artık apaçık bir gerçekti: Elif, Bora’yı bırakarak, aslında kendinden vazgeçmişti. Ve şimdi, o boşlukla yüzleşmek zorundaydı. Sessizce, karanlıkta.